Stay Signed In
Do you want to access your site more quickly on this computer? Check this box, and your username and password will be remembered for two weeks. Click logout to turn this off.
Stay Safe
Do not check this box if you are using a public computer. You don't want anyone seeing your personal info or messing with your site.
Yüksek gerilim cihazlarının hat arızaları, yıldırım düşmeleri ve kesici açması(switching) gibi manevralar sonucu meydana gelen aşırı ve zararlı ,çok yüksek gerilim şoklarının ve enerji
iletim hatlarında meydana gelen yürüyen dalgaların hasar etkisini önleyen cihazlara veya
kısaca enerji nakil hatlarında meydana gelen aşırı gerilimi toprağa deşarj eden koruma
elemanlarına parafudur denir.
Parafudurun temel parçası metal-oksit dirençlerdir.Yüksek yalıtkan özelliğine sahip,hava geçirmez porselen kap içerisine konulmuş olan metal-oksit dirençler birkaç paralel blok halinde tasarlanmıştır.
Gaz ayırma uçlu flangler havaya karşı dirençli hafif alaşımlardan yapılmış ve çimento ile kaplanmıştır.Hava şartlarına ve ozon gazına dirençli koruma halkaları ve korozyona dayanıklı metal diyaframlar yıllarca mükemmel koruma sağlar.
Parafudurun her parçasının uç kısmı , rupture diyaframı ve gaz ayırıcılarına bağlıdır.
Parafudurun fazla yüklenmiş olduğu nadir durumlarda ,kaplama basıncının %20 etkilediği bir basınçta,bu diyaframlar açılacaktır.Gaz ayırıcı uçları özel olarak dizayn edilmiştir.Bu sayede gaz jetleri birbirleriyle bağlantılı olarak yönetilir.Bundan dolayı hat kesilene kadar arc porselen kaplamanın dışında tutulur.
Gerekli olan yerlerde parafudurlara grading halkaları takılmıştır.
Metal-oksit dirençleri akım-gerilim karakteristiğince dağınık bir şekilde yerleştirilmiştir.Bunun sonucu olarak da mevcut gerilim değerinin altında parafudurun içinden çok küçük bir akım geçer.
Parafudurla öyle dizayn edilmiştir ki direnç değerin birkaç yüz Mohm olmasından dolayı normal gerilim koşullarında sadece sızıntı akımı geçer.
Hat arızaları, yıldırım düşmeleri ve kesici açmasından(switching) oluşan yüksek gerilimlerde dirençler yüksek iletken olurlar.Bundan dolayı birden bire artan akım toprağa geçer ve yüksek gerilim parafudurun istediği gerilim seviysesine düşer.
Ani akımlar switching’den oluşan yüksek gerilimle 1kA‘in üzerine,yıldırım düşmesiyle de 1 ile 20kA arasında bir değere çıkabilir.
Parafudurların yıldırım etkilerine kaşı iyi bir koruma yapabilmesi için topraklama ilekeninin ve sistemlerinin çok iyi boyutlandırılması gerekmektedir.Yıldırım akımlarının elektrik cihazlarının topraklanmış tesis bölümleri ile işletme gereği gerilim altında bulunan bölümlerinde tehlikeli olmaması için geri atlamanın oluşmaması gerekir.
Bunun için topraklama direnci;
Rda = Uda/Ida
Rda: Direk ya da dayanak topraklama tesisinin darbe topraklama direnci
Uda: Yalıtkan darbe dayanım gerilimi
Ida: Direk ya da dayanaktan geçen yıldırım akımının tepe değeri
